ฝึกเล่นพิณเบื้องต้น

ฝึกเล่นพิณเบื้องต้น

เริ่มแล้วครับ เริ่มแล้ว จากการที่เรา ได้เรียนรู้ เกี่ยวกับพิณ ฝึกตั้งสายพิณ ก็เป็นแล้ว ตำแหน่งของโนต๊บนคอพิณ ก็เรียนรู้แล้ว ตัวย่อโนต๊พิณ ก็รู้แล้ว คราวนี้เรามาค่อย ๆ ฝึกแบบเริ่มต้นไปเรื่อย ๆ ตามลำดับ บทนี้ผมจะเน้นให้คุณ ๆ ฝึกไล่นิ้ว ไล่โนต๊ ให้เป็นเสียก่อนส่วนจะคล่องหรือไม่นั้น ก็ขึ้นอยู่กับตัวผู้ฝึกเองครับว่า ใส่ใจ ตั้งใจ และ ขยันฝึกฝนมากน้อยแค่ไหน  ผมเองที่ช่วยได้ก็คือ แนะนำวิธี เทคนิค ขั้นตอนในการฝึก เท่านั้น


เรามาดูภาพดูภาพประกอบ ตัวโนต๊บนคอพิณ ด้านล่างแล้วลุยได้เลยครับ อุ้มพิณของคุณขึ้นมา เตรียมที่ดีดสำหรับดีดสายขึ้นมาด้วย หรือที่เรียกว่า ปิ๊ก แบบที่ใช้ดีดดีต้าร์ก็ได้ครับผม สมัยก่อนสิ่งที่นำมาเป็นที่ดีดพิณแทนปิ๊ก คนอิสาน เขาจะใช้เขาสัตว์มาทำเป็นที่ดีด เนื่องจากสมัยก่อนยังไม่มีใครคิดจะนำปิ๊กดีด กีต้าร์ มาขาย ชาวบ้านก็เลยทำมือขึ้นมาใช้เองเรียกว่า เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านขนานแท้กันเลยทีเดียว วิธีทำ คือนำเอา เขาวัว หรือ เขาควาย ก็ได้ครับ ใช้มีดผ่าให้เป็นแผ่น ความหนา พอประมาณ แล้วเอามีดคม ๆ เหลา ขูดให้บางและอ่อน ตามความพอใจของผู้ใช้ ผมเองก็เคยทำใช้นะครับ มันอ่อน เวลาดีด เวลาสบัดข้อมือ รัว ๆ เร็ว ๆ   มันยอดมาก ๆ ครับผม

วิธีทำปิ๊กดีด

แต่คนรุ่นใหม่สมัยนี้ไม่จำเป็น ต้อง มานั่งเหลาเขาวัว เขาควายแล้ว ใช่ไหมครับ คุณเดินไปที่ร้านขายเครื่องดนตรีเขามี ปิ๊ก ไว้สำหรับดีดมากมายหลายแบบ หลายสี หลายขนาด ก็ลอง ๆ เลือกมาใว้ใช้ครับมันสะดวกดี เอาเป็นว่ามาเริ่มฝึกกันเลยครับ นอกเรื่องไปไกลเลย คิดซะว่าเป็นความรู้ใหม่ ความรู้รอบตัวแล้วกัน ครับ
ตัวโน๊ตต่างๆที่คอพิณ
ผมจะขออธิบายให้ เฉพาะคนที่ถนัดใช้มือขวา จับปิ๊คดีด และใช้นิ้วมือซ้ายกดสาย เท่านั้นนะครับ เริ่มแรก ให้คุณฝึกไล่โนต๊เรียงตามลำดับ สูงต่ำ ให้ได้เสียก่อนนะครับผม คือไล่เริ่มจาก โด เร มี ฟา ซอล ลา ที โด

เริ่มฝึกพิณกันเลย

พร้อมแล้วเรามาเริ่มกันเลย วางนิ้วชี้มือซ้ายกดลงสายที่ 2 ช่องที่ 3 ดูภาพประกอบด้วยนะครับจะเห็นว่าเป็นโนต๊เสียง โด แล้วดีดหนึ่งครั้งก่อนนะครับ จากนั้นใช้นิ้วกลางกดลงที่สาย 2 ช่องที่ 4 คือ โนต๊เสียง เร  แล้วดีด ต่อไปโนต๊เสียง มี ให้คุณดีดที่สายเปล่าสายที่ 1 ได้เลย ดูภาพประกอบไปด้วยนะครับใจเย็น ๆ ค่อย ๆ ฝึก 

ฟา

ต่อไปคือโนต๊เสียง ฟา เอานิ้วชี้กดลงที่สาย 1 ช่องที่ 1 แล้วดีด ต่อไปใช้นิ้วนางกดลงที่สาย 1 ช่องที่ 3 คือโนต๊เสียง ซอล แล้วดีด ต่อไปโนต๊เสียง ลา ก็เลื่อนนิ้วนางมากดลง ช่องที่ 4 ถัดต่อกันมาแล้วดีด แล้วเลื่อนนิ้วนางนิ้วเดิมครับมากดลง ช่องที่ 5 แล้วดีดคือโนต๊เสียง ที เลื่อนต่อมาอีกช่องที่ 6 แล้วดีดคือเสียง โดสูง ครบ พอดี ครับ 

หมั่นฝึกบ่อย ๆ

ฝึกแบบนี้ไปเรื่อย ๆ ก่อนนะครับจนกว่าจะคล่องสำหรับมือใหม่ ฝึกไล่นิ้ว ฝึกจำเสียงโนต๊ จำช่องคอของพิณ จนกว่าจะจำได้ โดยไม่ต้องดูภาพประกอบ พอคล่อง ๆ แล้วลอง ๆ ฝึกไล่กลับดูนะครับ คือ ไล่จาก โดสูง มาหา โดต่ำ ให้ใช้นิ้วให้ถูกตำแหน่งตามที่ผมได้กล่าวไว้เบื้องต้นนะครับ ฝึกแรก ๆ อาจน่าเบื่อหน่อยนะครับ แต่ก็ต้องฝึกไปเพราะสำคัญจริง ๆ

กีต้าร์ก็ฝึกได้ถ้าเข้าใจ

ในส่วนของกีต้าร์ก็ฝึกไล่แบบเดียวกันครับ คือแรก ๆ ต้องอาศัย ภาพตัวอย่างดูประกอบไปก่อนจนกว่าจะคล่อง แต่โนต๊ที่คอกีต้าร์ อาจห่างกันบ้างคุณอาจต้อง ถ่างนิ้ว เยอะกว่าการฝึกพิณ แต่ก็ไม่ยากครับเพราะว่าเรามีตัวอย่างจากภาพประกอบอยู่แล้วฝึกจับคอร์ดพิณ
ฝึกดีดพิณเบื้องต้น
ฝึกดีดพิณเบื้องต้น
หัหดีดพิณมือใหม่

ตำราฝึกเล่นพิณ

ฝึกไล่บันใดเสียง

การไล่บันใดเสียงพิณโดยการดีดพิณในสายที่ 1 2 3 โดยเริ่มจากการดีดสายที่ 3 คือเสียง มี ฟา ซอล ลา สายที่ 2 ที โด เร สายที่ 1 มี ฟา ซอล ลา ที โด เร มี ซอล ลา เป็นการไล่โนต๊ เสียงต่ำไปหาเสียงสูง และวนกลับมาหาเสียงต่ำอีกครั้ง ในขณะที่คุณฝึกไล่โนต๊นั้นควรเคาะเท้า เป็นจังหวะอย่างสม่ำเสมอ อย่างเช่นที่ผมเคยแนะนำในบทต้น ๆ ที่ผ่านมานะครับ

ตัวอย่างแบบฝึกหัดที่ 1

ฝึกเล่นพิณเบื้องต้น

วิธีทำแบบฝึกหัด

จากห้องเพลงคุณจะเห็นว่ามี 8 ห้องและ 3 แถวแถวแรกคือตัวโนต๊ แถว 2 คือจังหวะการดีดใน 1 ห้องจะมีอยู่ 4 จังหวะ แถวที่ 3 คือเครื่องหมายให้คุณดีด ขึ้นและลง เช่น / = ดีดขึ้น  / = ดีดลงเข้าใจตรงกันนะครับ โนต๊ที่มีจุดดำ ด้านล่างคือเสียงต่ำ และมีจุดดำด้านบนคือเสียงสูง เช่น ดฺ = โดต่ำ ดํ =โดสูง จากตัวอย่าง ผมจะอธิบาย วิธีฝึกตาม แบบฝึกหัดนี้นะครับ คุณต้องดีดเสียง มี โดย ดีดขึ้นให้ตรงกับช่วงกระโดกปลายเท้าขึ้น และดีดลงเสียง มี อีกครั้งตอนตบเท้า ลงพื้น คุณจะสังเกตุเห็นเครื่องหมายให้ดีดขึ้นในจังหวะที่ 2 ของทุกห้อง และเครื่องหมายดีดลงในจังหวะที่ 4 ของทุกห้องขอให้คุณจำไว้ว่า 1 ห้องจะใส่ได้ 4 เสียงตัวโนต๊ ถ้าไม่มีเสียงจะใส่ ( -) แทน
ฝึกเล่นพิณเบื้องต้น
เป็นไงกันบ้างครับกับการไล่เสียงโนต๊พิณ ได้ยินเสียงพิณแล้วไพเราะแล้วยัง นี่หากเล่นเป็นแล้วคงจะเพราะน่าดูเลยนะครับช่วงนี้ไล่แบบนี้ไปก่อนครับผม อย่าพึ่งข้ามขั้นตอนนะครับใจเย็น ๆ เล่นเป็นแน่ ๆ เหตุที่ผมให้ฝึกทำแบบฝึกหัดเยอะ ๆ นี้จะเป็นผลดีมาก ๆ กับผู้ที่กำลังหัดเล่นนะครับหรือว่ามือใหม่ครับ ส่วนท่านที่เล่นเป็นแล้วบ้าง ก็อ่านได้ครับ หรือจะข้ามไปบ้างไม่ว่ากันครับผม

แบบบฝึกหัดที่ 2 ฝึกดีดเสียงพิณในสายที่ 1

ครับ เรามาลอง ๆ ดีดเสียงของพิณในเส้นที่ 1 กันดูครับว่าเป็นไงบ้างเริ่มแรกดีดสายเปล่าก่อนแล้วตามด้วยเสียงต่าง ๆ ตามแบบฝึกหัดนะครับ แล้วอย่าลืมเครื่องหมาย / = ดีดขึ้น /ดีดลงลองฝึกซ้อมดูครับ เล่นหลาย ๆ รอบ ซ้ำ ๆ ยิ่งดีครับผม
หัดดีดพิณเบื้องต้น
หัดดีดพิณเบื้องต้น
มีโนต๊อยู่ 4 เสียงก็ดีดทั้ง 4 ครั้งนะครับดูเครื่องหมายการดีดขึ้นลงประกอบครับผม ที่สำคัญการเคาะจังหวะเท้าก็ต้องเคาะไปเรื่อย ๆ อย่างสม่ำเสมออย่างเช่นแบบฝึกหัดนี้วิธีเล่นคือ ดีดลงเสียง ซอล พร้อมตบเท้าลงจังหวะที่ 1 กระดกเท้าดีดขึ้น มี ดีดลง เร และดีดขึ้น มี ดีดลง ซอลพร้อมตบเท้าลงจังหวะที่ 2 กระดกเท้าดีดขึ้น มี ดีดลง เร และดีดขึ้น มี ดีดลง ซอลพร้อมตบเท้าลงจังหวะที่ 3 และดีดลงเสียง โด พร้อมตบเท้าลงจังหวะที่ 4 กระดกเท้าดีดขึ้นเสียง ลา ดีดลง ซอล และดีดขึ้น ลา ดีดลง โดพร้อมตบเท้าลงจังหวะที่ 5 กระดกเท้าขึ้นดีดขึ้น้สียง ลา ดีดลง ซอล และ ดีดขึ้น ลา ดีดลง ซอลพร้อมตบเท้าลงจังหวะที่ 6 กระดกเท้าดีดขึ้นเสียง ลา ดีดลง ซอล และดีดขึ้น ลา ดีดลง โดพร้อมตบเท้าลง  จังหวะที่ 7 กระดกเท้าดีดขึ้นเสียง ลา ดีดลง ซอล และดีดขึ้น ลา ดีดลง โด พร้อมตบเท้าลงจังหวะที่ 8

แบบฝึกหัดที่ 3 ฝึกดีดเสียงพิณสายที่ 2

การดีดสายพิณเส้นที่ 2 ก็เหมือนเดิมนะครับเริ่มดีดที่สายเปล่าเหมือนเส้นที่ 1 วิธีฝึกในแบบฝึกหัดก็ทำเหมือนเดิมเลยดูตัวโนต๊และเครื่องหมายกำกับ
คู่มือสอนดีดพิณ
หัดดีดพิณเบื้องต้น

แบบฝึกหัดที่ 4 ฝึกดีดเสียงพิณในสายที่ 3

แบบฝึกหัดนี้จะเป็นการฝึกไล่ตัวโน๊ตในสายที่ 3 การฝึกก็ให้คุณฝึกเหมือนกันกับแบบฝึกหัดที่ผ่าน ๆ มาจากสายที่ 1 และ 2 โดยการเริ่มที่สายเปล่าก่อน หมั่นฝึกแบบฝึกหัดการดีดตัวโน๊ตในสายพิณบ่อย ๆ และซ้ำ ๆ จนชำนาญจะยิ่งดีครับ
สอนดีดพิณเบื้องต้น

สรุป

สำหรับการฝึกไล่โน๊ตในสายพิณขอให้คุณ ๆ ฝึกหัดอย่างสม่ำเสมอนะครับ หากตั้งการฝึกเล่นพิณจากโน๊ตลายพิณก็ฝึกได้นะครับถ้าผ่านบทเรียนนี้แล้ว ผมขอผ่านเรื่องนี้ไว้เท่านี้ก่อนนะครับเดี่ยวเนื้อหาจะเยอะเกินไป คนอ่านจะเบื่อ ไว้ต่อกันบทใหม่ครับผม